गोस्वामी तुलसीदास जी ने 16वीं सदी में अवधी में यह स्तुति रची, जिसकी चालीस चौपाइयों में हनुमान जी के बल, बुद्धि और राम-भक्ति का गुणगान है। बहुत से लोग इसे रोज़ पढ़ते हैं, खास तौर पर मंगलवार और शनिवार को।
श्री हनुमान चालीसा
श्रीगुरु चरन सरोज रज, निज मनु मुकुरु सुधारि।
बरनउँ रघुबर बिमल जसु, जो दायकु फल चारि॥
बुद्धिहीन तनु जानिके, सुमिरौं पवन-कुमार।
बल बुधि बिद्या देहु मोहिं, हरहु कलेस बिकार॥
जय हनुमान ज्ञान गुन सागर।
जय कपीस तिहुँ लोक उजागर॥
राम दूत अतुलित बल धामा।
अंजनि-पुत्र पवनसुत नामा॥
महाबीर बिक्रम बजरंगी।
कुमति निवार सुमति के संगी॥
कंचन बरन बिराज सुबेसा।
कानन कुंडल कुंचित केसा॥
हाथ बज्र औ ध्वजा बिराजै।
काँधे मूँज जनेऊ साजै॥
संकर सुवन केसरीनंदन।
तेज प्रताप महा जग बन्दन॥
बिद्यावान गुनी अति चातुर।
राम काज करिबे को आतुर॥
प्रभु चरित्र सुनिबे को रसिया।
राम लखन सीता मन बसिया॥
सूक्ष्म रूप धरि सियहिं दिखावा।
बिकट रूप धरि लंक जरावा॥
भीम रूप धरि असुर सँहारे।
रामचंद्र के काज सँवारे॥
लाय सजीवन लखन जियाये।
श्रीरघुबीर हरषि उर लाये॥
रघुपति कीन्ही बहुत बड़ाई।
तुम मम प्रिय भरतहि सम भाई॥
सहस बदन तुम्हरो जस गावैं।
अस कहि श्रीपति कंठ लगावैं॥
सनकादिक ब्रह्मादि मुनीसा।
नारद सारद सहित अहीसा॥
जम कुबेर दिगपाल जहाँ ते।
कबि कोबिद कहि सके कहाँ ते॥
तुम उपकार सुग्रीवहिं कीन्हा।
राम मिलाय राज पद दीन्हा॥
तुम्हरो मंत्र बिभीषन माना।
लंकेस्वर भए सब जग जाना॥
जुग सहस्र जोजन पर भानू।
लील्यो ताहि मधुर फल जानू॥
प्रभु मुद्रिका मेलि मुख माहीं।
जलधि लाँघि गये अचरज नाहीं॥
दुर्गम काज जगत के जेते।
सुगम अनुग्रह तुम्हरे तेते॥
राम दुआरे तुम रखवारे।
होत न आज्ञा बिनु पैसारे॥
सब सुख लहै तुम्हारी सरना।
तुम रच्छक काहू को डर ना॥
आपन तेज सम्हारो आपै।
तीनों लोक हाँक तें काँपै॥
भूत पिसाच निकट नहिं आवै।
महाबीर जब नाम सुनावै॥
नासै रोग हरै सब पीरा।
जपत निरंतर हनुमत बीरा॥
संकट तें हनुमान छुड़ावै।
मन क्रम बचन ध्यान जो लावै॥
सब पर राम तपस्वी राजा।
तिन के काज सकल तुम साजा॥
और मनोरथ जो कोई लावै।
सोइ अमित जीवन फल पावै॥
चारों जुग परताप तुम्हारा।
है परसिद्ध जगत उजियारा॥
साधु संत के तुम रखवारे।
असुर निकंदन राम दुलारे॥
अष्ट सिद्धि नौ निधि के दाता।
अस बर दीन जानकी माता॥
राम रसायन तुम्हरे पासा।
सदा रहो रघुपति के दासा॥
तुम्हरे भजन राम को पावै।
जनम जनम के दुख बिसरावै॥
अन्तकाल रघुबर पुर जाई।
जहाँ जन्म हरि-भक्त कहाई॥
और देवता चित्त न धरई।
हनुमत सेइ सर्ब सुख करई॥
संकट कटै मिटै सब पीरा।
जो सुमिरै हनुमत बलबीरा॥
जै जै जै हनुमान गोसाईं।
कृपा करहु गुरुदेव की नाईं॥
जो सत बार पाठ कर कोई।
छूटहि बंदि महा सुख होई॥
जो यह पढ़ै हनुमान चालीसा।
होय सिद्धि साखी गौरीसा॥
तुलसीदास सदा हरि चेरा।
कीजै नाथ हृदय महँ डेरा॥
पवनतनय संकट हरन, मंगल मूरति रूप।
राम लखन सीता सहित, हृदय बसहु सुर भूप॥
रोमन में
Shri Guru Charan Saroj Raj, Nij Manu Mukuru Sudhari.
Barnaun Raghuvar Bimal Jasu, Jo Dayaku Phal Chari||
Buddhihin Tanu Janike, Sumiraun Pavan-Kumar.
Bal Budhi Vidya Dehu Mohi, Harahu Kales Bikaar||
Jai Hanuman Gyan Gun Sagar.
Jai Kapis Tihun Lok Ujagar||
Ram Doot Atulit Bal Dhama.
Anjani-Putra Pavansut Nama||
Mahabir Vikram Bajrangi.
Kumati Nivar Sumati Ke Sangi||
Kanchan Baran Biraj Subesa.
Kanan Kundal Kunchit Kesa||
Haath Bajra Au Dhwaja Birajai.
Kandhe Moonj Janeu Sajai||
Sankar Suvan Kesarinandan.
Tej Pratap Maha Jag Bandan||
Vidyavan Guni Ati Chatur.
Ram Kaj Karibe Ko Atur||
Prabhu Charitra Sunibe Ko Rasiya.
Ram Lakhan Sita Man Basiya||
Sookshma Roop Dhari Siyahin Dikhawa.
Bikat Roop Dhari Lank Jarawa||
Bheem Roop Dhari Asur Sanhare.
Ramchandra Ke Kaaj Sanware||
Laay Sajeevan Lakhan Jiaye.
Shri Raghubeer Harshi Ur Laaye||
Raghupati Keenhi Bahut Badai.
Tum Mam Priya Bharatahi Sam Bhai||
Sahas Badan Tumharo Jas Gavai.
As Kahi Shripati Kanth Lagavai||
Sanakaadik Brahmaadi Muneesa.
Narad Sarad Sahit Ahisa||
Jam Kuber Digpaal Jahan Te.
Kabi Kobid Kahi Sake Kahan Te||
Tum Upkaar Sugreevahin Keenha.
Ram Milay Raaj Pad Deenha||
Tumharo Mantra Bibhishan Mana.
Lankeswar Bhaye Sab Jag Jaana||
Jug Sahasra Jojan Par Bhanu.
Lilyo Tahi Madhur Phal Jaanu||
Prabhu Mudrika Meli Mukh Maheen.
Jaladhi Langhi Gaye Acharaj Naheen||
Durgam Kaaj Jagat Ke Jete.
Sugam Anugrah Tumhare Tete||
Ram Duare Tum Rakhware.
Hot Na Aagya Binu Paisare||
Sab Sukh Lahai Tumhari Sarna.
Tum Rachhak Kahu Ko Dar Na||
Aapan Tej Samharo Aapai.
Teeno Lok Haank Ten Kaapai||
Bhoot Pisaach Nikat Nahin Aavai.
Mahabir Jab Naam Sunavai||
Naasai Rog Harai Sab Peera.
Japat Nirantar Hanumat Beera||
Sankat Ten Hanuman Chhudavai.
Man Kram Bachan Dhyan Jo Laavai||
Sab Par Ram Tapsavi Raja.
Tin Ke Kaaj Sakal Tum Saaja||
Aur Manorath Jo Koi Laavai.
Soi Amit Jeevan Phal Paavai||
Charon Jug Pratap Tumhara.
Hai Parsiddh Jagat Ujiyaara||
Sadhu Sant Ke Tum Rakhware.
Asur Nikandan Ram Dulaare||
Ashta Siddhi Nau Nidhi Ke Data.
As Bar Deen Janki Matae.
Ram Rasayan Tumhare Pasa.
Sada Raho Raghupati Ke Dasa.
Tumhare Bhajan Ram Ko Pave.
Janam Janam Ke Dukh Bisrave.
Antkaal Raghubar Pur Jai.
Jahan Janm Hari-Bhakt Kahai.
Aur Devta Chitt Na Dharai.
Hanumat Sei Sarb Sukh Karai.
Sankat Katai Mitae Sab Peera.
Jo Sumirai Hanumat Balbira.
Jai Jai Jai Hanuman Gosain.
Kripa Karahu Gurudev Ki Nain.
Jo Sat Bar Path Kar Koi.
Chhuthi Bandi Maha Sukh Hoi.
Jo Yeh Padhe Hanuman Chalisa.
Hoye Siddhi Sakhi Gaurisa.
Tulsidas Sada Hari Chera.
Kije Nath Hriday Mah Dera.
Pavantanay Sankat Haran, Mangal Murti Roop.
Ram Lakhan Sita Sahit, Hriday Basahu Sur Bhup.
स्रोत: Goswami Tulsidas
